PDA

View Full Version : Những nghiên cứu thú vị trong tâm lý học


rubiru
04/08/2012, 09:07 AM
theo http://www.sciencedaily.com/news/mind_brain/psychology/

Nghiên cứu về giai cấp xã hội.
Giai cấp, tầng lớp xã hội không chỉ là việc bạn có bao nhiêu tiền, mà nó còn là quần áo bạn mặc, ngôi trường bạn theo học, và nó có ảnh hưởng mạnh mẽ đến việc bạn tương tác với những người khác như thế nào- theo các tác giả của tờ Current directions in psychological science. Những người xuất thân từ tầng lớp thấp hơn thì có những cách suy nghĩ về thế giới khác những người xuất thân từ tầng lớp thượng lưu.

Những người xuất thân từ tầng lớp thấp thường sống dựa vào mọi người nhiều hơn.” Nếu bạn không có các nguồn lực như tiền bạc, vật chất và giáo dục, thì bạn để thích nghi được với môi trường đầy nguy hiểm bên ngoài, bạn cần dựa vào mọi người”, Keltner nói.

Những người giàu thì ngược lại không cần vào dựa dẫm vào quá nhiều người. Điều này đã được chứng minh trong các nghiên cứu tâm lý học. Những người xuất thân từ tầng lớp thấp có khả năng đọc được cảm xúc của người khác tốt hơn người tầng lớp cao. Họ giúp đỡ và cho người khác nhiều hơn. Đây là 1 đặc điểm nhận dạng của những người từ tầng lớp thấp: họ biết thấu cảm với người khác, tử tế hơn, hòa hợp với mọi người tốt hơn. Tuy nhiên, cái giá phải trả của những người xuất thân từ tầng lớp thấp là: họ có nhiều lo lắng, trầm cảm hơn, và kém khỏe mạnh hơn.

Những người từ tầng lớp cao hơn thì lại khác. Điều mà sự giàu có, trình độ học vấn, danh tiếng, địa vị xã hội cao mang lại cho cuộc sống của bạn , đó là sự tự do để tập trung vào bản thân mình ( the freedom to focus on the self). Các thực nghiệm tâm lý đã chứng minh rằng, người giàu không đọc được cảm xúc của người khác tốt bằng người nghèo. Cuộc nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, khi người ta vươn lên 1 tầng lớp cao hơn thì họ sẽ trở nên kém thấu cảm hơn. Khi con người trở nên giàu có hơn, họ trở nên hạnh phúc hơn nhưng không nhiều như bạn kỳ vọng.

Nghiên cứu về : Những người sử dụng thẻ tín dụng quá mức thường có những kỳ vọng không thực tế.

Công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu đại học Missouri.
Không có gì sai khi bạn muốn mua hàng hóa tiêu dùng, Richins nói như vậy. Nhưng nó chỉ trở thành vấn đề khi con người ta có những kỳ vọng không hợp lý về mức độ mà sản phảm đó sẽ thay đổi cuộc sống của họ. Những kỳ vọng quá mức đó đã tạo nên động cơ mạnh mẽ để con người mua sắm.

Richins nêu ra 4 loại thay đổi mà con người kỳ vọng khi mua hàng hóa. Những nghiên cứu trước đó cũng đã chứng minh rằng những kỳ vọng này thường không được như mong đợi. 4 loại kỳ vọng đó là :

1. Sự thay đổi bản thân: niềm tin cho rằng việc mua món hàng đó sẽ thay đổi con người bạn và cách mọi người nhìn bạn. Ví dụ như 1 người phụ nữ muốn mua mỹ phẩm đắt tiền hay phẫu thuật thẩm mỹ vì cô ấy nghĩ rằng nó sẽ cải thiện ngoại hình và sự tự tin của mình.
2. Sự thay đổi trong các mối quan hệ với mọi người : kỳ vọng rằng việc mua món hàng sẽ đem lại cho bạn mối quan hệ tốt đẹp hơn với người khác.
3. Kỳ vọng rằng việc mua món hàng sẽ khiến cuộc sống của bạn vui hơn.
4. Kỳ vọng rằng việc mua món hàng sẽ làm cuộc sống của bạn trở nên hiệu quả hơn.
Những người mà có những kỳ vọng không hợp lý như trên thì họ có xu hướng tiêu xài nhiều tiền hơn, nợ nần nhiều hơn. Và việc giúp mọi người hiểu rõ hơn về động cơ mua sắm của họ sẽ giúp họ nhận ra rằng những sản phảm đó không thực sự cải thiện nhanh chóng cuộc sống của họ như họ mong đợi ban đầu.

Nghiên cứu về : Đàn ông tìm kiếm bạn tình có thân hình quyến rũ cho 1 mối quan hệ ngắn hạn và tìm kiếm bạn đời có khuôn mặt đẹp cho 1 mối quan hệ lâu dài.
Đó là kết luận theo nghiên cứu của các nhà tâm lý trường đại học Texas ở Austin.
Khi tìm kiếm bạn tình cho mối quan hệ ngắn hạn, thì đàn ông thường để ý những người phụ nữ có thân hình quyến rũ, đó là dấu chỉ cho thấy sự nữ tính , gợi dục và khả năng sinh sản của cô ấy. Nhưng khi tìm kiếm bạn đời cho mối quan hệ lâu dài thì 1 khuôn mặt đẹp, những đường nét của 1 khuôn mặt quyến rũ lại quan trọng hơn đối với đàn ông.
Nhưng phụ nữ thì không cho thấy sự khác biệt khi họ xem xét 1 khuôn mặt đẹp hay 1 thân hình đẹp ở người đàn ông cho 1 mối quan hệ ngắn hạn hay dài hạn.
Nghiên cứu về : Phụ nữ mua mỹ phẩm vì nó hữu ích hay vì nó khiến họ cảm thẩy ổn về bản thân?

Nghiên cứu của trường đại học the Basque Country chứng minh rằng người ta dùng mỹ phẩm , mua mỹ phẩm chủ yếu vì những lý do cảm xúc ( emotional reasons ).
Một trong những yếu tố cảm xúc tích cực chính mà mỹ phẩm tạo ra, đó là “ cảm giác hài lòng từ việc loại bỏ, giảm đi những cảm xúc lo lắng và tội lỗi ở phụ nữ”.
Kết quả cho thấy, sự hài lòng của người dùng mỹ phẩm lớn nhất khi những nhãn hiệu mỹ phẩm giúp tăng cường cảm xúc tích cực thông qua việc tri nhận về việc “ chăm sóc bản thân “ và loại bỏ những cảm xúc lo lắng, tội lỗi khi 1 người không quan tâm chăm sóc ngoại hình bản thân.
Nghịch lý ở chỗ, để đem lại trải nghiệm cảm xúc tích cực cho khách hàng thì ban đầu các nhãn hiệu mỹ phẩm phải tạo ra cho khách hàng cảm xúc tiêu cực về bản thân họ , ví dụ như việc tạo ra sự bất mãn của nữ giới về ngoại hình của họ.. Một cách để đạt được điều này là nói bóng gió rằng họ rất xấu- bằng cách dùng những cô người mẫu có vẻ đẹp hoàn hảo- Nghiên cứu đã chỉ ra như vậy.

Lý thuyết so sánh xã hội được dùng trong những nghiên cứu khác nhau giải thích rằng tại sao việc sử dụng những người mẫu quyến rũ trong quảng cáo lại có ảnh hưởng mạnh đến người tiêu dùng.

Và người tiêu dùng sẽ bắt đầu so sánh về mức độ hấp dẫn hình thể của họ với những người mẫu trong quảng cáo, và sự so sánh đó sẽ tạo ra hiệu quả tiêu cực khi họ nhìn nhận về ngoại hình bản thân và sự tự tin của họ.Hiệu quả đó sẽ càng mạnh mẽ đối với những người có mối quan tâm đặc biệt đến hình ảnh bản thân họ trong xã hội.
Và nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chính nhu cầu muốn loại bỏ những cảm xúc tiêu cực và làm giảm đi những lo lắng của phụ nữ về ngoại hình của họ là động cơ tâm lý chính dẫn đến việc họ mua mỹ phẩm.

Tiếp theo là nhu cầu muốn quyến rũ người khác phái cũng khiến họ mua mỹ phẩm. Cuối cùng là việc thiết kế mẫu mã của những hộp đựng mỹ phẩm ( lôi cuốn, khiến cho sản phẩm trông có vẻ độc đáo, cao siêu ) cũng có 1 ảnh hưởng đến quyết định mua mỹ phẩm của khách hàng.
Những kết quả nghiên cứu cũng phục vụ mục đích marketing là sử dụng những chiến lược thuyết phục khách hàng tập trung vào khía cạnh cảm xúc hơn là khía cạnh chức năng của sản phẩm- Các nhà nghiên cứu kết luận.

Nghiên cứu về : Yếu tố bí mật ( secret ingredient ) trong tôn giáo khiến con người hạnh phúc hơn
Từ lâu người ta đã phát hiện được mối tương quan giữa tôn giáo và sự thỏa mãn trong cuộc sống, 1 nghiên cứu mới đây đăng trong tờ The American Sociological Review đã tiết lộ “ yếu tố bí mật” của tôn giáo khiến con người hạnh phúc hơn. Đó chính là khía cạnh xã hội ( the social aspect ) của tôn giáo hơn là những học thuyết tôn giáo hay tâm linh đem lại sự thỏa mãn trong cuộc sống cho con người- Chaeyoon Lim , giáo sư dẫn đầu cuộc nghiên cứu phát biểu như vậy. Họ còn phát hiện ra rằng, tình bạn xây dựng trong các hội tôn giáo chính là yếu tố bí mật khiến con người hạnh phúc.

Theo giáo sư Lim thì con người thích cái cảm giác được thuộc về ( like to feel that they belong ). Và 1 trong những chức năng quan trọng của tôn giáo là đem lại cho con người 1 cảm giác được thuộc về 1 cộng đồng tôn giáo nào đó dựa trên những niềm tin tôn giáo. Những người bạn trong các hội tôn giáo khiến cho cộng đồng tôn giao đó trở nên thật hơn, cụ thể rõ ràng hơn và nó tăng cường cảm giác được thuộc về 1 cộng đồng nào đó của con người.
Nghiên cứu về : Thời kỳ kinh tế khó khăn thúc đẩy đàn ông tìm kiếm nhiều bạn tình hơn.
Việc tìm kiếm nhiều bạn tình trong thời kỳ kinh tế khó khăn để đem lại nhiều cơ hội duy trì nòi giống cho đàn ông- là kết luận theo nghiên cứu của giáo sư xã hội học Omri Gillath của trường đại học Kansas.

Đàn ông có xu hướng tìm kiếm những bạn tình ngắn hạn khi họ đối mặt với đe dọa từ môi trường, theo lý thuyết chọn lọc tình dục ( sexual selection theory) dựa trên tâm lý học tiến hóa.
Nhưng khi môi trường trở nên an toàn hơn và bạn có đủ thực phẩm và vật dụng cần thiết thì đàn ông sẽ đầu tư thời gian cho những đứa con hiện tại của họ, cho mối quan hệ với người bạn đời hiện tại và duy trì chiến lược hẹn hò lâu dài ( long-term mating strategies ). Nhưng khi môi trường sống trở nên nguy hiểm và cơ hội sinh tồn của bạn rất thấp, nếu như chỉ có 1 con cái và có nhiều kẻ thù- thì con người sẽ áp dụng chiến lược hẹn hò ngắn hạn, đem lại cho họ nhiều cơ hội duy trì nòi giống hơn.

Giáo sư Omri đã liên hệ cuộc nghiên cứu của ông với nỗi sợ về tình hình kinh tế hiện nay. Nhiều nhà phân tích dự đoán rằng tình hình kinh tế hiện nay sẽ gia tăng nguy cơ thất nghiệp, chất lượng sống bị giảm sút. Liệu điều đó có thúc đẩy đàn ông tránh né những mối quan hệ cam kết lâu dài và tìm kiếm những mối quan hệ ngắn hạn ? Omri nghĩ rằng điều đó là có thể xảy ra.
Lối sống không lành mạnh ( unhealthy lifestyle ) gắn liền với rối loạn chức năng tình dục ( sexual dysfunction).

1 nghiên cứu mới đăng trên tờ The journal of sexual medicine tiết lộ rằng : những yếu tố liên quan đến lối sống không lành mạnh, ví dụ như những vấn đề về cân nặng, ít vận động, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá và ma túy gắn bó mật thiết với những rối loạn chức năng tình dục ở đàn ông. Têm vào đó, 1 lối sống không lành mạnh thường thấy phổ biến ở những người có vấn đề về tình dục.

Các nhà nghiên cứu do tiến sỹ Morten Frisch dẫn đầu đã điều tra 5.552 người đàn ông và phụ nữ Đan Mạch tuổi từ 16-97 trong năm 2005 để nghiên cứu về mối liên hệ giữa những yếu tố về lối sống và hoạt động tình dục, rối loạn chức năng tình dục.
Kết quả tìm thấy là những yếu tố không lành mạnh về lối sống gắn liền với việc gia tăng nguy cơ không có bạn đời về tình dục lên đến 78% ở đàn ông và 91% ở phụ nữ. Trong số những người có quan hệ tình dục với bạn đời thì nguy cơ rối loạn tình dục gia tăng ở những người đàn ông có lối sống không lành mạnh là 71%.

Việc nhận thức được hậu quả tiêu cực của lối sống không lành mạnh liên quan đến đời sống tình dục sẽ giúp người ta từ bỏ hút thuốc lá, tiêu thụ ít rượu bia, tập thể dục nhiều hơn và tích cực giảm cân.

Những hành động giúp đỡ tử tế ( acts of kindness ) có thể lan rộng, ảnh hưởng đến mọi người một cách đáng kinh ngạc: chỉ một số ít người thôi cũng có thể tạo nên sự khác biệt.
Trong 1 nghiên cứu xuất bản ngày 8 tháng 3 ở tờ the proceedings of the national academy of sciences, những nhà nghiên cứu đến từ đại học California và Harvard đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm cho thấy là hành động hợp tác có khả năng lây lan và ảnh hưởng từ người này sang người khác. Khi 1 người nhận được sự giúp đỡ từ 1 người nào đó thì người ấy sẽ trả ơn lại bằng cách giúp đỡ những người khác, và điều này tạo nên thứ giống như thác nước , nó ảnh hưởng đến hàng tá người khác trong xã hội.

Nghiên cứu này được tiến hành bởi giáo sư James Fowler. Trong nghiên cứu của ông, ông chứng minh rằng khi 1 người giúp đỡ người khác trong 1 trò chơi bằng cách cho họ tiền, thì những người đó sẽ cho tiền những người khác trong những trò chơi tiếp theo. Nó tạo nên 1 hiệu ứng domino trong đó sự rộng lượng, tử tế của 1 người ban đầu sẽ lan rộng sang 3 người và sau đó lên đến 9 người ( mà 3 người được giúp đó tương tác với những người khác trong tương lai ) và tiếp tục lan sang những người khác.
Và quả là 1 điều thú vị khi biết rằng sự tử tế của bạn đã ảnh hưởng đến những người mà bạn không biết hoặc chưa bao giờ gặp mặt.

Nghiên cứu của Tom Gilovich và cộng sự : chi tiền để mua kinh nghiệm sẽ tốt hơn là mua đồ vật.

Nghĩa là, nếu bạn chi 1 khoản tiền lớn cho 1 chuyến đi Mexico sẽ làm bạn vui hơn về lâu dài hơn là việc chi 1 khoản tiền tương tự để mua quần áo.
1 lý do quan trọng cho sự khác nhau này đó là việc mua kinh nghiệm và mua đồ vật sẽ dẫn đến những kiểu hối tiếc khác nhau.

Khi bạn mua 1 đồ vật, ví dụ như 1 cái máy vi tính, bạn có thể sẽ trải nghiệm về sự hối hận của người mua ( buyer ‘s remorse ). Nghĩa là, sau khi mua máy tính, bạn có thể cảm thấy hối tiếc khi mua cái máy đó, vì bạn có thể mua được 1 cái máy tính khác, hoặc 1 thứ gì đó khác. Nhưng bạn sẽ ít cảm thấy hối tiếc hơn khi mua 1 kinh nghiệm. Hãy nghĩ về 1 đêm ca nhạc trong thành phố. Bạn có thể sẽ thấy hối tiếc khi bỏ lỡ cơ hội đi xem ca nhạc hơn là hối tiếc vì đã mua vé xem ca nhạc. Tại sao lại như vậy ?

Trong 1 nghiên cứu, Rosenzweig và Gilovich đã kiểm tra về tính độc đáo, duy nhất ( uniqueness ) của đồ vật và kinh nghiệm. 1 lý do quan trọng tại sao người ta cảm thấy hối tiếc khi mua đồ vật đó là : ngay sau khi họ sở hữu được đồ vật đó, họ có thể tiếp tục so sánh chúng với những đồ vật khác đang được bán. Bạn mua 1 cái máy vi tính và 1 tháng sau, bạn phát hiện thấy 1 cái máy tính khác chạy nhanh hơn, nhỏ hơn và rẻ hơn. Và bây giờ bạn cảm thấy như thể bạn đã mua hớ. Còn khi bạn đi du lịch thì kinh nghiệm về chuyến đi là độc đáo duy nhất. Và rất khó để so sánh 1 chuyến đi du lịch đến Mexico với những chuyến du lịch khác mà bạn đã từng đi, và do đó bạn sẽ dành ít thời gian để so sánh về trải nghiệm của bạn với những thứ khác mà bạn đã có.

Quả thật, trong 1 nghiên cứu , những người tham gia liệt kê những cuộc mua sắm của họ về đồ vật hoặc trải nghiệm. Những người liệt kê về việc mua đồ vật cảm thấy những thứ họ mua có thể hoán đổi với những thứ khác. Những người liệt kê về việc mua kinh nghiệm cảm thấy thứ mà họ mua là độc đáo duy nhất. Thêm vào đó, những vật dụng càng có khả năng hoán đổi cho nhau thì người mua càng cảm thấy hối tiếc khi mua nó.

Các nhà nghiên cứu đã nêu ra 2 con đường để tránh cảm giác hối tiếc khi mua sắm:
1. Nếu bạn sắp mua 1 vật dụng quan trọng, hãy cố gắng làm cho đồ vật đó trở nên độc đáo duy nhất.

Khi những người tham gia được yêu cầu hãy tưởng tượng về việc mua 1 đồ vật khá phổ biến ( ví dụ 1 cái váy bình thường ) hoặc độc đáo ( 1 cái váy cổ điển ). Trong trường hợp này, những người tham gia cảm thấy hối tiếc nhiều hơn khi mua 1 cái váy phổ thông, nhưng lại cảm thấy hối tiếc khi không mua 1 cái váy hàng độc.

2. Cách thứ 2 để tránh nỗi hối hận của người mua là find objects that can be treated as experience. Nhiều đồ vật bao gồm yếu tố trải nghiệm. Ví dụ : bạn mua 1 cái tivi và gắn nó với trải nghiệm có thể chia sẻ những giây phút thoải mái bên tivi cùng với bạn bè.
Kết luận:

Rõ ràng là bạn buộc phải mua 1 số đồ vật nào đó trong cuộc sống. Nhưng nếu bạn có 1 khoản tiền dư thừa và đang tìm cách chi tiêu nó cho phù hợp, làm tăng niềm hạnh phúc, thì bạn nên dùng số tiền đó để mua những trải nghiệm.