Hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán được giao tế tụ hợp trên Sở GDCK. Đối với Việt Nam, ngày 21/7/2015, Bộ Tài chính đã có văn bản giao cho Sở GDCK Hà Nội (HNX) tổ chức khai triển xây dựng TTCK phái sinh ở Việt Nam. Theo đó, cùng với việc đưa vào giao tế hợp đồng ngày mai trái khoán chính phủ, hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán sẽ được giao thiệp trên bảng giao thiệp phái sinh thuộc HNX.
Các giao tế chứng khoán phái sinh được khớp lệnh trên hệ thống điện tử. Tuy nhiên, khác với thị trường cổ phiếu, mỗi loại chứng khoán phái sinh có một giờ giao tiếp
mo tai khoan chung khoan riêng do Sở GDCK quy định. Nhà đầu tư muốn mua bán một hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán phải mở trương mục tại công ty chứng khoán thành viên của Sở GDCK phái sinh, ký quỹ trước khi giao dịch và bổ sung ký quỹ khi cấp thiết dựa trên kết quả định giá hàng ngày (mark-to-market) từ Trung tâm thanh toán bù trừ chứng khoán phái sinh.
Cơ chế tính sổ bù trừ:
Các chứng khoán phái sinh nói chung và hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán nói riêng đều được tính sổ bù trừ qua đối tác bù trừ trọng tâm (CCP-Central Counterparty) để đề phòng rủi ro thanh toán.
trọng điểm tính sổ bù trừ chứng khoán phái sinh mà nòng cột là CCP có vai trò quản lý một giao tiếp chứng khoán phái sinh, gồm có quản lý rủi ro, quản lý ký quỹ,
tạo tài khoản chứng khoán quản lý vị thế và quản lý việc chuyển giao tài sản tài chính.
Một giao tế chứng khoán phái sinh chỉ số sau khi khớp lệnh trên hệ thống giao tiếp sẽ được chuyển đến CCP để xem các vị thế trên account nhà đầu tư, hạch toán lãi/lỗ và ký quỹ. Trong bất cứ trường hợp nào liên hệ đến mất khả năng tính sổ,
cách chơi cổ phiếu chứng khoán CCP sẽ thực hành tính sổ giao dịch chứng khoán phái sinh thay cho khách hàng.
Cơ chế giao dịch và tính sổ bù trừ cho hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán (xem hình vẽ), trong đó:
– Nhà đầu tư thực hành đặt lệnh mua, bán một hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán tại một công ty chứng khoán. Công ty chứng khoán đó đề nghị nhà đầu tư phải nộp tiền ký quỹ ban đầu theo một tỷ lệ nhất quyết trên giá trị hợp đồng mai sau chỉ số chứng khoán dự định giao thiệp. Khoản tiền này được nộp vào nhà băng mà công ty chứng khoán chỉ định.
– Lệnh mua, bán của nhà đầu tư được khớp trên sàn giao du chứng khoán phái sinh và dữ liệu giao tế được gửi đến trọng tâm thanh toán bù trừ (CCP).
– CCP sẽ xem vị thế, lãi lỗ hàng ngày và tính ký quỹ. Nếu thiếu, CCP sẽ thực hành lệnh gọi ký quỹ, đề nghị nhà đầu tư bổ sung ký quỹ theo quy định.
– Sau khi tính tình vị thế mua/bán, lãi/lỗ, CCP sẽ gửi thông báo đến ngân hàng thanh toán để thực hiện chuyển tiền vào account của nhà đầu tư. Nếu hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán đáo hạn thì CCP sẽ gửi thông báo tất toán cho nhà băng thanh toán.
– nhà băng thanh toán sẽ chuyển tiền cho nhà đầu tư vào trương mục dựa trên thông báo chuyển khoản của CCP. Đối với hợp đồng ngày mai chỉ số chứng khoán, mọi giao tế đều được tính sổ bằng tiền, dựa trên hệ số nhân để quy đổi điểm chỉ số thành tiền.
Thực tiễn phát triển TTCK phái sinh trên thế giới đã khẳng định rằng, dụng cụ phái sinh là một sản phẩm thiết yếu của thị trường tài chính. Với Việt Nam, một TTCK đang ở thời đoạn đầu phát triển với những biến động tương đối mạnh thì nhu cầu dùng các chứng khoán phái sinh để dự phòng rủi ro là rất cấp thiết. Cùng với những công cụ đầu tư truyền thống như cổ phiếu, trái khoán, chứng chỉ quỹ đầu tư, sự có mặt của các chứng khoán phái sinh không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm cho nhà đầu tư, mà còn thúc đẩy sự phát triển của TTCK lên một tầm cao hơn.