Tháng 8 năm 2022, Ủy ban Châu Âu (EC) đã chính thức ban hành bản sửa đổi toàn diện của
EU GMP Annex 1: "Sản xuất các sản phẩm thuốc vô trùng". Đây được đánh giá là sự thay đổi sâu rộng nhất trong lịch sử GMP đối với lĩnh vực dược phẩm vô trùng, đánh dấu bước chuyển mình từ tư duy "kiểm soát thụ động" sang "quản lý rủi ro chủ động".
Đối với các chủ đầu tư và giám đốc nhà máy dược phẩm, việc thấu hiểu và tuân thủ EU GMP Annex phiên bản mới không còn là một lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn để duy trì giấy phép và năng lực cạnh tranh. Trong bài viết này, GMPc Việt Nam sẽ phân tích những thay đổi trọng yếu, đặc biệt là khái niệm CCS (Contamination Control Strategy).
1. Sự chuyển dịch tư duy trong EU GMP Annex 1 (2022)
Điểm khác biệt lớn nhất của EU GMP Annex 1 phiên bản 2022 so với các phiên bản trước (2008) là sự tích hợp sâu rộng nguyên tắc Quản lý Rủi ro Chất lượng (QRM - Quality Risk Management).
Trước đây, trọng tâm thường đặt vào việc giám sát môi trường và kiểm nghiệm thành phẩm. Tuy nhiên, Annex mới khẳng định: Kiểm nghiệm độ vô khuẩn cuối cùng không thể đảm bảo tính an toàn tuyệt đối cho toàn bộ lô thuốc. Thay vào đó, sự vô khuẩn phải được thiết kế và "xây dựng" vào quy trình ngay từ đầu.
Với độ dài tăng từ 16 trang lên gần 60 trang, EU GMP Annex mới yêu cầu các nhà sản xuất phải chứng minh được sự kiểm soát toàn diện đối với mọi nguy cơ ô nhiễm: Từ vi sinh vật, tiểu phân cho đến nội độc tố (endotoxin).
2. Vai trò trung tâm của CCS trong hướng dẫn EU GMP Annex 1
Khái niệm quan trọng nhất, được nhắc đến hơn 50 lần trong bản cập nhật này, chính là CCS – Chiến lược Kiểm soát Nhiễm khuẩn (Contamination Control Strategy).
CCS là gì?
Trong bối cảnh của EU GMP, CCS không phải là một tài liệu đơn lẻ hay một quy trình thao tác chuẩn (SOP). CCS là một hệ thống chiến lược tổng thể, liên kết tất cả các biện pháp kiểm soát trong nhà máy để đảm bảo chất lượng thuốc.
Các thành phần cốt lõi của CCS
Theo hướng dẫn của EU GMP Annex 1, một CCS hiệu quả phải bao trùm và xâu chuỗi được các yếu tố sau:
1. Thiết kế nhà xưởng và công nghệ rào cản.
2. Thiết bị và hệ thống tiện ích (HVAC, nước, khí nén).
3. Quản lý nhân sự (đào tạo, hành vi, quy trình thay đồ).
4. Kiểm soát nguyên vật liệu và bao bì.
5. Quy trình làm sạch và khử trùng.
6. Hệ thống giám sát môi trường và giám sát quy trình.
Doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng tài liệu CCS sống động, được cập nhật liên tục dựa trên dữ liệu thực tế, chứng minh rằng mọi rủi ro nhiễm khuẩn tiềm ẩn đều đã được nhận diện và xử lý.
3. Yêu cầu khắt khe về Công nghệ Rào cản trong Annex 1
Để hiện thực hóa CCS, EU GMP Annex đưa ra các yêu cầu kỹ thuật rất cụ thể nhằm loại bỏ nguồn gây nhiễm lớn nhất: con người.
- Ưu tiên RABS và Isolator: Văn bản nêu rõ việc sử dụng Hệ thống rào cản truy cập hạn chế (RABS) hoặc Hệ thống cô lập (Isolator) là giải pháp ưu tiên cho các dây chuyền sản xuất vô trùng mới. Các dây chuyền cũ sử dụng phòng sạch truyền thống (Open cleanroom) sẽ gặp khó khăn lớn khi giải trình tuân thủ EU GMP.
- Không tiếp xúc trực tiếp: Tại các khu vực trọng yếu (Grade A), không được phép có sự can thiệp trực tiếp của con người khi quy trình đang vận hành.
- Khử nhiễm tự động: Khuyến khích sử dụng các công nghệ khử nhiễm sinh học tự động (như VHP - Vaporized Hydrogen Peroxide) để đảm bảo tính lặp lại và hiệu quả cao nhất.
4. Các thay đổi kỹ thuật trọng yếu khác
Bên cạnh CCS, các chuyên gia của GMPc Việt Nam lưu ý Quý doanh nghiệp về một số chỉ tiêu kỹ thuật mới trong EU GMP Annex 1:
- Giới hạn vi sinh: Tại khu vực Grade A, giới hạn vi sinh vật là 0 CFU (Colony Forming Unit) cho tất cả các phương pháp giám sát. Bất kỳ sự xuất hiện nào của vi sinh vật (≥1 CFU) đều phải được điều tra nguyên nhân gốc rễ.
- PUPSIT (Pre-use Post-sterilization Integrity Testing): Yêu cầu bắt buộc kiểm tra tính toàn vẹn của màng lọc tiệt khuẩn trước khi sử dụng và sau khi tiệt khuẩn. Đây là một điểm gây tranh luận nhiều nhất nhưng đã được
EU GMP chốt lại là bắt buộc, trừ khi có đánh giá rủi ro khoa học đặc biệt.
5. Lộ trình tuân thủ cho Nhà máy Dược phẩm Việt Nam
Việc EU GMP Annex 1 có hiệu lực đầy đủ (ngoại trừ hạng mục máy đông khô có hiệu lực từ 25/08/2025) đặt ra thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn.
Đối với các dự án nhà máy mới, việc áp dụng tư duy CCS và các tiêu chuẩn của Annex mới ngay từ giai đoạn thiết kế ý tưởng (Concept Design) là nước đi khôn ngoan. Điều này giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư dài hạn (CAPEX) và đảm bảo nhà máy không bị lỗi thời trong 15-20 năm tới.
GMPc Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp thực hiện rà soát đánh giá khoảng trống (Gap Analysis) giữa thực trạng nhà máy và yêu cầu của EU GMP Annex. Việc này cần được thực hiện bởi các chuyên gia am hiểu sâu sắc về kỹ thuật và quy định quốc tế.
Kết luận
EU GMP Annex 1 (2022) là một cuộc cách mạng buộc ngành dược phẩm phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Sự thành công trong sản xuất thuốc vô trùng giờ đây phụ thuộc hoàn toàn vào một hệ thống CCS được thiết kế khoa học và vận hành kỷ luật.
Với kinh nghiệm tư vấn hàng loạt dự án đạt chuẩn GMP quốc tế,
GMPc Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng Quý Chủ đầu tư trong việc thiết lập hệ thống tuân thủ
EU GMP, từ thiết kế nhà xưởng đến đào tạo nhân sự và soạn thảo hồ sơ CCS.